Innovatie voor renovatie
« Wijken of Blijven?overzichtGroenLinks vraagt Warmbouwen »
Martin Liebregts en Yuri van Bergen signaleren terecht dat we moeten renoveren, in plaats van slopen om het duurzaamheidsvraagstuk voor de bestaande woningbouw op te lossen. Zij doen dit aan de hand van uitkomsten van de 'grote-renovatie-enquête' die door www.bestaandewoningbouw.nl is uitgevoerd. Uit hun verhaal blijkt ook dat de overheid zich inmiddels bewust lijkt te worden van het feit dat slopen helemaal geen goede optie is voor het verduurzamen van de bestaande woningbouw. Toch stellen zij vast dat in de praktijk nog vaak gekozen wordt voor sloop en nieuwbouw. Volgens Liebregts en van Bergen kan de financiële crisis onverwachts uitkomst te bieden: Door een gebrek aan middelen stagneert de nieuwbouwmarkt.
Een andere belangrijke conclusie van Liebregts en van Bergen is dat er dringend innovaties nodig zijn om onze bestaande woningvoorraad te verduurzamen. Zij stellen dat er de laatste 15 jaar op dit gebied nauwelijks innovaties plaats hebben gevonden. De innovaties die er wel waren richten zich met name op de nieuwbouw. En werken op die manier mee aan de voorkeur van beheerders om bestaande woningen te slopen om vervolgens nieuw te bouwen.
Stichting WarmBouwen stelt vast dat er voor het gebrek aan innovaties nog een andere oorzaak is. Innovaties zijn er wel geweest in de afgelopen decennia, maar waren niet of nauwelijks gericht op bestaande woningbouw. De bouwwereld en de meeste corporaties hebben zich geconcentreerd op steeds grondiger isoleren, en het passief bouwen dat daar een exponent van is. Geen wonder dat verreweg de meeste innovaties dit principe ondersteunen. Dat gebeurd niet omdat het de beste of duurzaamste optie is, maar eerder omdat de innovaties voor nieuwbouw makkelijker door de markt opgepikt worden. Het resultaat is dat de bouwwereld op dit moment in staat is om een nieuwbouwhuis te bouwen dat door één enkele kaars verwarmt kan worden. Maar dezelfde kaars dooft al snel uit als zij een monumentaal pand moet verwarmen. Voor een monumentaal pand kunnen de standaard oplossingen voor het isoleren van de gevels, vloer en daken leiden tot ernstige schade, omdat de aangebrachte isolatie een zogenaamde koudebrug kan veroorzaken. En bij de naoorlogse corporatiebestanden wordt het isolatiemateriaal op de buitenkant van de gevel geplakt om zo'n manier de plattegronden niet onnodig te verkleinen. In beide gevallen heeft isoleren of passief bouwen ingrijpende en negatieve gevolgen voor het architectonische karakter van het pand. Bovendien is mechanische ventilatie de enige manier om het binnenklimaat leefbaar te houden.
Door de absolute keuze van de bouwwereld voor het isoleren, met de gevolgen die dat heeft voor innovaties, is de grootste uitdaging op het gebied van het duurzaamheidsvraagstuk in Nederland op de plank blijven liggen. Grofweg 90% van de meer dan 6 miljoen huizen in Nederland voldoet niet aan de huidige energie prestatie norm. Door het gebrek aan alternatieve innovaties zijn passende oplossingen voor bestaande woningbouw te lang buiten beeld gebleven. Ook hebben de overheid en de bouwwereld te weinig aandacht gehad voor de invloed die de factor leefbaarheid heeft op duurzaamheid. Inmiddels onderkent de overheid dat er een verband bestaat tussen op onverantwoorde wijze gerenoveerde vooroorlogse wijken en verloedering. Eigenaren van woningen in die wijken, die met subsidie in de jaren tachtig kunststof kozijnen met dubbelglas geplaatst hebben, worden tegenwoordig weer met subsidies verleidt om ze te vervangen.
Stichting WarmBouwen sluit zich aan bij de constatering van Liebregts en van Bergen dat er veel meer innovaties nodig zijn om de bestaande woningvoorraad te verduurzamen. Maar wil hier aan toe voegen dat echt duurzame innovaties pas kunnen ontstaan als de overheid en bouwwereld een omslag in het denken over isolatie gaat maken. Met een generieke toepassing van WarmBouwen zijn voor bestaande bouw net zulke spectaculaire besparingen mogelijk als voor nieuwbouw, maar dan zal de bouwwereld het idee van isolatie moeten loslaten en vanuit accumuleren gaan denken.
« Wijken of Blijven?overzichtGroenLinks vraagt Warmbouwen »