WarmAanbevolen: Leo Brouwer

« Uitslag poll 01overzichtWarmBouwen spreekt Diederik Samsom »

Verleidelijk verplichten.

"Onze overheid zal steviger moeten gaan optreden tegen gebouwen die nog niet energiezuinig zijn, als de overheid haar doelstellingen serieus neemt." zegt Leo Brouwer vrijwel meteen na het begin van ons gesprek. Hij zit namens AgentschapNL als secretaris in het Platform energietransitie Gebouwde Omgeving (PeGO). Het Platform is een samenwerkingsverband van overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties. Van huis uit is Brouwer fysisch geograaf en hij zoekt graag naar grotere verbanden. Geen wonder dat de energieproblematiek in Nederland een stevige uitdaging voor hem is.
Brouwer heeft veel ideeën op het gebied van energie besparing voor bij zien komen. "Het ene idee is kansrijker dan het andere. Maar in het algemeen kunnen we nu toch stellen dat de doelstelling van energieneutrale woningen in beeld komt. Voor nieuwbouwhuizen, moet ik er bij zeggen. Want voor de bestaande woningvoorraad blijft het energiegebruik nog steeds een probleem. Subsidie maatregelen hebben nog niet het gewenste effect en de op handen zijnde klimaatverandering dwingt tot snel ingrijpen. Ik vind om die reden dat kansrijke ideeën of innovaties die een serieuze bijdrage kunnen leveren aan de CO2reductie voor bestaande woningen ondersteund en onderzocht moeten worden."
"Als de overheid haar doelstellingen wil halen, dan zullen maatregelen voor burgers binnenkort een meer verplichtend karakter krijgen. Bijvoorbeeld in combinatie met fiscale maatregelen om het ook financieel aantrekkelijk te maken. We noemen dat bij PeGO 'Verleidelijk Verplichten'. In Nederland zijn we altijd een beetje huiverig voor het begrip verplichten. Maar kijk eens naar de milieueisen die afgelopen jaren aan auto's zijn gesteld. Die hebben er wel voor gezorgd dat motoren nu veel schoner geworden zijn. En kijk naar de bouwwereld; die heeft zich in het begin ook tegen het aanscherpen van de energie prestatienorm (EPN) verzet. Binnenkort zullen energieneutrale huizen mogelijk zijn."
Hoe gaat dat verleidelijk verplichten er voor bestaande gebouwen uitzien? "Dat weet ik niet precies, maar we denken op dit moment voor de bestaande woningen aan maatregelen op basis van de energielabels. Die zijn redelijk ingeburgerd en vormen daardoor een goed ijkpunt. Een maatregel zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat woningen met een slecht energielabel in de toekomst nog wel verkocht mogen worden, maar dat de nieuwe eigenaar binnen 2 jaar de woning moet aanpassen tot een beter energielabel."
Energielabels? Maar redeneert dat systeem niet vanuit isoleren? "De technische omschrijvingen moeten zo zijn dat ze ruimte bieden aan nieuwe innovaties. Het systeem moet wel flexibel zijn, want het gaat natuurlijk om de werkelijke prestaties."
Ontwrichten die maatregelen de huizenmarkt niet? "Daar moeten we goed naar kijken. Er zijn ook andere variaties mogelijk waarbij we in stappen de slechte labels uit faseren in combinatie met fiscale maatregelen. Tot alle gebouwen in Nederland op termijn een energielabel B hebben. Dat is in onze ogen op dit moment de hoogst haalbare verplichting voor de bestaande gebouwen."
Is dat zo? WarmBouwen kan er voor zorgen dat het eerste rijksmonument een energielabel A krijgt. "Ja, dat heb ik gelezen in jullie nieuwsbrief. Als dat gaat lukken is dat natuurlijk spectaculair!“

Tijd voor de WarmAanbevolen vragen:
Vraag1
Wat is, vanuit uw platform bekeken, de grootste uitdaging als het gaat om het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad?
"Om te beginnen: Het tempo. Dat is nu nog véél te laag. De maatschappelijke urgentie lijkt nog steeds niet tot iedereen doorgedrongen te zijn."
"En verder: Kwaliteit. Nu zie je nog te veel dat ieder zijn ding doet en dat niemand verantwoordelijk lijkt te zijn voor het eindresultaat. De consument moet het vaak zelf uitzoeken. Om een voorbeeld te noemen. Ik woon zelf in een jaren 50 huis. Dat heb ik met allerlei maatregelen energiezuiniger gemaakt. Daar heb ik een 'houtskeletbouw'uitbouw aangezet. De installateur die wat gaten moest boren voor leidingen maakte met het boren het isolatie materiaal kapot waardoor een behoorlijk energielek ontstond."
"Kwaliteit betekent ook kwaliteit bewaken. In Duitsland zijn er voor nieuwbouwhuizen 'passiefbouwen'oplevertesten. Zo worden er infraroodfoto's gemaakt die aangeven of er nog warmtelekken in de constructie zitten. En doen ze een 'blowerdoortest' om te kijken of er nog kieren in het huis zitten."

Vraag 2
Waar zitten de knelpunten precies?
"Burgers en bedrijven worden op dit moment nog onvoldoende geprikkeld om een substantiële bijdrage aan energiebesparing te leveren. Gelukkig neemt het maatschappelijk bewustzijn wel toe, en doen steeds meer bedrijven hun best om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. En consumenten dragen ook hun steentje bij. Maar de overheid moet mijns inziens de verantwoordelijkheid voor de lange termijn nemen. Die moet zodanige condities scheppen dat burgers en bedrijven vanzelf tot de conclusie komen dat investeren in duurzaamheid loont."

Vraag 3
Welke oplossing verdient uw voorkeur?
"Ik denk dat we niet ontkomen aan een strengere overheid. Maar wel één die zich niet met de details bemoeit. Een overheid die vooral doelen stelt die we als maatschappij moeten gaan halen.” Hoe? “Dat is vooral een zaak van de markt zelf. En als het niet snel genoeg gaat moet de overheid verplichtingen gaan stellen, maar dan wel verleidelijke verplichtingen. Ondertussen moet de markt ook haar verantwoordelijkheid nemen. Denken over innovatieve oplossingen en beheersconstructies die veel meer recht doen aan het “total cost of ownership”. Apparaten en concepten ontwikkelen die veel meer “fool proof” zijn. Garanties geven op energiezuinigheid en een goed en gezond binnenklimaat. Integrale en gemakkelijke oplossingen aanbieden aan bewoners zoals bijvoorbeeld het “Meer met Minder” programma beoogt."

Vraag 4
Welke rol kan uw platform daarin spelen?
"PeGO richt zich op drie gebieden binnen de gebouwde omgeving . Ten eerste op de bestaande bouw. Ons platform staat mede aan de wieg van het “Meer met Minder” programma. De overheid heeft een convenant gesloten met marktpartijen om in 2020 2,3 miljoen woningen 30% zuiniger te maken. Daarnaast is er veel energiebesparing te halen op bestaande bedrijventerreinen. In 2010 voeren wij tien pilots uit om uieindelijk te komen tot een praktische handreiking aan parkbeheerders en gemeenten hoe zij fors energie kunnen gaan besparen. Een tweede werkgroep concentreert zich op regelgeving. Sommige regelgeving werkt belemmerend voor investeringen in energiebesparing. Zo profiteren woningbouwcorporaties bijvoorbeeld niet van de isolatiemaatregelen die zij zelf hebben genomen, terwijl de bewoners wel een lagere energienota krijgen. Maar het kan ook nodig zijn strengere regelgeving te ontwikkelen die investeren in energiebesparen juist helpt. Een derde werkgroep richt zich op innovatie. We zoeken daarbij vooral naar nieuwe samenwerkingsverbanden waarbij partijen beter op elkaar afgestemd zijn. Een veelbelovend initiatief is het programma Gebieden Energie Neutraal dat zich richt op nieuwbouw en op herstructurering. Daar werken veel partijen samen. Als één partij, om één of andere reden, geen positieve businesscase heeft, gaat het zo’n project met hoge ambities niet door.”
“In het algemeen geldt: Laat zien dat jouw idee of innovatie draagvlak heeft. En zorg voor een breed consortium waarbij meerdere partijen hun expertise inbrengen. Dan wil de overheid graag bijdragen. De ambitie is er wel, maar nog steeds lastig te realiseren.”

Vraag 5
En kan WarmBouwen daarin een rol spelen?
"WarmBouwen is een heel interessant concept. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat we onze architectonische juweeltjes verknoeien door ze in te pakken met isolatiemateriaal. Nu al zijn zeer energiezuinige renovaties mogelijk met behoud van het architectonische karakter aan de buitenkant, zoals het renovatieproject aan de Sleephellingstraat in Rotterdam. Dat is daar gedaan door middel van het doos-in-doos principe. WarmBouwen gaat nog een stap verder door te claimen dat ook authentieke details van het interieur bewaard kunnen blijven.”
“Het is al een plus dat een gerenommeerd ingenieursbureau (DGmR uit Arnhem, red.) de theoretische haalbaarheid heeft doorgerekend. En als WarmBouwen inderdaad een Rijksmonument van energielabel A kan voorzien is dat natuurlijk een nog grotere plus. Maar uiteindelijk gaat het erom hoeveel energie er bespaard wordt en moet het concept ook economisch hout snijden. Ik ben ook heel benieuwd wat er uit de onderzoeken komt. Dat gaat hopelijk antwoord geven op een aantal praktische vragen die ik nog heb over bijvoorbeeld de pompverliezen, de lange termijn effecten, en of het concept wel kan worden toegepast in het geval van bodemvervuiling. Nogmaals, ik wacht de resultaten met grote belangstelling af."

« Uitslag poll 01overzichtWarmBouwen spreekt Diederik Samsom »